Zgodnie z Rozporządzeniem (WE) nr 1831/2003 w sprawie dodatków stosowanych w żywieniu zwierząt, mianem dodatków paszowych (feed additives) określa się substancje, drobnoustroje lub preparaty, inne niż materiał paszowy i premiksy (mieszanki dodatków paszowych lub mieszanki jednego, lub więcej dodatków paszowych z materiałami paszowymi, lub wodą stosowanymi jako nośniki, nieprzeznaczone do bezpośredniego żywienia zwierząt), które są celowo dodawane do paszy lub wody m.in. w celu:
- zaspokajania potrzeb żywieniowych zwierząt,
- uzyskania korzystnego wpływu na:
- cechy paszy lub środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego,
- skutki środowiskowe produkcji zwierzęcej,
- cechy użytkowe lub dobrostan zwierząt,
- działania kokcydiostatycznego lub histomonostatycznego (hamujące rozmnażanie pierwotniaków).
Z uwagi na fakt, że na wszystkich etapach produkcji i przetwarzania pasz, a także podczas ich przechowywania i transportu może nastąpić nieuniknione zanieczyszczenie krzyżowe (przeniesienie substancji z jednej partii produkcyjnej do drugiej) a także może dojść do sytuacji, w której substancje te pojawią się jako zanieczyszczenia w żywności pochodnej, w przypadku stosowania kokcydiostatyków lub histomonostatyków obowiązuje dodatkowe rozporządzenie KOMISJI (WE) NR 124/2009 z dnia 10 lutego 2009 r. ustalające maksymalne zawartości w żywności kokcydiostatyków i histomonostatyków pochodzących z nieuniknionego zanieczyszczenia krzyżowego tymi substancjami pasz, dla których nie są one przeznaczone.
UWAGA: Antybiotyki inne niż kokcydiostatyki lub histomonostatyki nie są dodatkami paszowymi.
Należy mieć świadomość, że lista dodatków paszowych nie jest zamknięta, a każda nowa substancja wymaga przejścia przez procedurę rejestracyjną opisaną w przytoczonym wyżej Rozporządzeniu. Jedynie dodatki paszowe objęte zezwoleniem mogą być wprowadzane na rynek i stosowane, a zezwolenia są udzielane w odniesieniu do stosowania dodatków w paszach przeznaczonych dla konkretnych gatunków lub kategorii zwierząt oraz w odniesieniu do warunków specyficznych dotyczących zastosowania.
Podział dodatków paszowych
Najbardziej ogólna klasyfikacja dodatków paszowych obejmuje:
- dodatki technologiczne (np. konserwanty, przeciwutleniacze, emulgatory, stabilizatory, regulatory kwasowości, dodatki do kiszonki),
- dodatki sensoryczne (np. aromaty, barwniki),
- dodatki dietetyczne (np. witaminy, minerały, aminokwasy, pierwiastki śladowe),
- dodatki zootechniczne (np. substancje polepszające strawność, stabilizatory flory jelitowej),
- kokcydiostatyki i histomonostatyki.
Warto wiedzieć, że część dodatków paszowych jest ważna dla uwagi na rolę, jaką pełnią w żywieniu zwierząt, a część dodawana jest do pasz przede wszystkim po to, żeby zaspokoić oczekiwania konsumenta produktów zwierzęcych. Do pierwszej grupy zaliczymy np. probiotyki, które wpływają na lepszą jakość kiszonki i na zwiększenie jej przyswajalności przez krowy, czy dodatki zapachowe i smakowe dodawane do pasz niechętnie zjadanych przez zwierzęta ze względu na ich specyficzny smak lub zapach (np. śruta rzepakowa, niektóre pasze mineralne). Do drugiej, np. substancje nadające lub przywracające barwę, dodawane po to, żeby uzyskać zadowalający konsumenta kolor mięsa i żółtka jaj.
Dodatki paszowe dla bydła
Głównymi celami stosowania dodatków paszowych w przypadku bydła mięsnego są:
- poprawa efektywności żywienia,
- poprawa dobowych przyrostów,
- redukcji zagrożenia wzdęć żwacza, kwasicy czy kokcydiozy,
- kontrola wystąpień rui,
- redukcja problemów z racicami,
- kontroli zagrożenia pasożytami.
Stosuje się:
- inhibitory metanu,
- wyciągi z olejów roślinnych,
- probiotyki,
- enzymy amylolityczne i celulolityczne,
- bufory (kwaśny węglan sodu lub tlenek magnezu),
- preparaty zapobiegające wzdęciu żwacza (najczęściej w formie lizawek)
Dodatki paszowe dla drobiu
Głównymi celami stosowania dodatków paszowych w przypadku drobiu są:
- poprawa odporności na działanie bakterii i innych mikroorganizmów, a co za tym idzie - znaczne ograniczenie stosowania antybiotyków w hodowlach (→ coraz bardziej popularny rynek substancji fitogenicznych, nazywanych również paszowymi dodatkami „botanicznymi” lub roślinnymi, które są naturalnego pochodzenia - są pozyskiwane wyłącznie z ziół, przypraw i ich wyciągów)
- przyspieszenia wzrostu oraz poprawienia warunków rozwoju wszystkich gatunków drobiu,
- walka z biegunkami i problemami z trawieniem,
- niwelowanie kłopotów z układem oddechowym,
- minimalizacja reakcji na stres (na przykład podczas transportu),
- poprawa jakości (smak i bogactwo składników odżywczych) produkowanego mięsa.
Stosuje się:
- glukozę,
- witaminy B1, B3, B6, B12, C,
- kwasy mlekowy czy cytrynowy.
Dodatki paszowe dla trzody chlewnej
Głównymi celami stosowania dodatków paszowych w przypadku trzody chlewnej są:
- wspomaganie prawidłowego rozwoju prosiąt,
- zwiększenie pobrania paszy przez zwierzęta,
- poprawa stopnia strawności pasz,
- podnoszenie odporności i zapobieganie biegunkom,
- wspieranie rozwoju przewodu pokarmowego prosiąt,
- poprawa sprawności rozpłodowej macior i knurów.
Stosuje się:
- zakwaszacze paszowe (kwasy organiczne) i jelitowe (sole kwasów organicznych),
- enzymy paszowe,
- drożdże,
- suszoną rozpyłowo plazmę krwi,
- związki mineralne,
- produkty ziołowe,
- prebiotyki i synbiotyki.
Podsumowanie
Nowoczesne żywienie zwierząt hodowlanych polega na uzupełnianiu składników mineralnych w paszach gospodarskich dodatkami paszowymi i koncentratami witaminowo-antybiotykowymi. Wpływają one na lepsze wykorzystanie paszy, większe przyrosty masy ciała, odporność zwierząt oraz wydajność produkcyjną i jakość pozyskiwanego mięsa.
Czytaj dalej:
Czym jest oznaczenie FAO w kukurydzy?
