Prawidłowe przygotowanie krowy oraz higiena doju to istotne kwestie, dzięki którym możliwe jest zachowanie bezpieczeństwa i ograniczenie liczby zakażeń. Na co należy zwrócić uwagę? Jak zadbać o prawidłową higienę?

Odpowiednia higiena dojarza

Każda krowa daje czyste, zdrowe mleko, a o pojawieniu się bakterii decyduje nieprawidłowo przeprowadzony zabieg, niesprawny sprzęt, jak i brak higieny. Warto zwrócić na to szczególną uwagę, bowiem w przypadku infekcji komórek gruczołu mlekowego, niezbędne będzie doraźne leczenie, a to wpłynie bezpośrednio na wydajność gospodarstwa.

Przed rozpoczęciem udoju, należy zadbać o dokładne umycie dłoni. Niezbędne jest także założenie jednorazowych rękawiczek, które mają służyć wyłącznie do dojenia. Dodatkowo istotne jest także zastosowanie fartucha oraz narękawników.

Dojarz może z łatwością przenieść bakterie na zwierzę, a więc w pierwszej kolejności to właśnie on powinien zadbać o swoją higienę.

Higiena sprzętu udojowego

Na czystość uzyskanego mleka bezpośredni wpływ ma również czystość urządzeń, które mają z nim kontakt w czasie doju. Należy regularnie sprawdzać stan techniczny oraz czyścić przewodów mlecznych, kolektorów, kubków udojowych, schładzalników i rurociągów mlecznych.

Materiały, które ulegają amortyzacji, powinny być regularnie wymieniane. Dotyczy to w szczególności gum strzykowych, które bardzo szybko się zużywają i mogą powodować podwyższenie wartości OLD w mleku. Nawet guma, która pozornie wygląda na sprawną, może wymagać wymiany. Zaleca się to robić co około 2000 godzin pracy.

Dojarki z kolei wymagają regularnych przeglądów i serwisów. Szczególną uwagę należy zwrócić na przewody mleczne, pulsatory czy kolektory.

Dezynfekcja strzyków – przed i po doju

Jak dbać o higienę doju? Nie tylko poprzez czyszczenie, ale również dezynfekcję. Strzyki należy dezynfekować zarówno przed, jak i po każdym dojeniu. Dostępnych jest wiele preparatów, które to umożliwią. Niektóre z nich zaczynają działać nieco szybciej, inne później. Preparaty dezynfekujące powinny być zawsze używane zgodnie ze wskazówkami producenta. Następnie strzyki należy wytrzeć do sucha, np. jednorazowymi ręcznikami.

Możliwie jak najszybciej po odłączeniu aparatu udojowego należy nałożyć dipping na całą powierzchnię skóry strzyku. Dipping poudojowy pozwoli zredukować liczbę bakterii, które dostały się tam podczas procesu dojenia.

Przedzdajanie

Pierwsze strugi mleka charakteryzuje to, że zawierają bardzo duże ilości bakterii. Wymaga się więc, by zostały one oddzielone od pozostałej części, która ma zostać wykorzystana. Mleko pochodzące z przedzdajania można usunąć bezpośrednio do zbiornika na nieczystości lub do kanały gnojowego. Nigdy nie należy zdajać krów na matę legowiskową czy ściółkę, bowiem doprowadzi do rozwoju bakterii, a ryzyko pojawienia się choroby lub zakażenia znacznie wzrośnie.

Dodatkowo należy unikać sytuacji, w której dochodzi do pustodoju. Może to bowiem prowadzić do uszkodzenia błony śluzowej lub tkanki gruczołowej, a także zwieracza strzyku.

Prawidłowe dojenie

Prawidłowa higiena doju to także prawidłowe dojenie. Jeśli proces ten zostanie przeprowadzony nieprawidłowo, może to doprowadzić do szeregu problemów. Okres od kontaktu ze strzykiem do procesu pozyskiwania mleka powinien trwać minimum 90 sekund. W przypadku przeprowadzenia tej czynności zbyt szybko, uzyskamy mleko z zatoki mlecznej, a mleko pęcherzykowe pozostanie niewydojone. Dostosowanie procesu dojenia do fizjologii zwierzęcia pozwoli nie tylko uzyskać wysokiej jakości mleko, ale także zapewni komfort krowie. 

Okscytocyna jest hormonem odgrywającym kluczową rolę w procesie prawidłowego dojenia. Stres jest jednak jej wrogiem, bowiem stymuluje nadnercza do wydzielania adrenaliny, a ta z kolei hamuje działanie oksytocyny. Należy więc zadbać o komfortową atmosferę, brak hałasu i brak jakichkolwiek czynników zewnętrznych, które mogłyby doprowadzić do stresu zwierzęcia. Krowa powinna kojarzyć dojenie z czymś przyjemnym.

Uwagę należy zwrócić także na czystość krów. Obornik należy regularnie usuwać, a także dbać o wyściółkę boksów i stan legowisk.

Schłodzenie mleka

Higiena poudojowa obejmuje również schłodzenie mleka. Powinno się tego dokonać w ciągu dwóch godzin od zakończenia udoju. Mleko musi zostać schłodzone do temperatury 4-6 stopni Celsjusza, a następnie w tej temperaturze przechowywane aż do momentu jego odbioru. 

Bezpośrednio po udoju temperatura mleka wynosi około 36 stopni. Takie warunki sprzyjają szybkiemu rozwojowi mikroorganizmów, a sprawne schłodzenie mleka pozwala tego uniknąć. Nieprzestrzeganie zakresu temperatur lub opóźnienie procesu schładzania może spowodować nagły wzrost bakterii i pogorszenie jakości mleka. 

Prawidłowa higiena doju to klucz do zachowania zdrowia zwierzęcia oraz uzyskania zdrowego, czystego mleka. Pamiętaj o wymienionych zasadach przy każdym dojeniu!